Muulize mtu anayeokoa watu majini: kuzama kunaonekanaje? Si kupunga mikono wala kupiga kelele. Ni mapambano — mikono ikipiga-piga uso wa maji, miguu ikikoroga, mwili ukijichosha wenyewe mpaka mwisho. Sehemu ya kikatili ni hii: mwili wa mwanadamu huelea. Yale mapambano ndiyo yanayokuzamisha. Ili kuelea, lazima ufanye jambo moja hasa ambalo hofu inalikataza. Tulia.

Zaburi 46 si shairi la utulivu. Milima inateleza baharini. Mataifa yanavuma. Falme zinapinduka. Na katikati ya kelele hizo — si chumba chenye mwanga wa mshumaa, kelele hizo — unakuja mstari huu: acheni, mkajue. Neno la Kiebrania lililo nyuma ya "acheni" linamaanisha kitu kama: acha mikono yako ishuke. Fungua ngumi. Acha kufanya kile ambacho una uhakika ndicho kinachokuweka hai.

Kumbe kutulia si kupumzika. Ni dau. Unapotulia kweli — bila mtandao, bila podikasti, bila zoezi la kupumua lenye faida — unagundua upesi ni nini unachoamini kimeushika ulimwengu. Kama ni wewe, dakika kumi za kimya zitahisi kama kuzama. Zaburi inaweka dau jingine: kwamba umeshikwa na kitu ambacho hakikuwahi kutegemea juhudi zako. Huhitaji uhakika wa hilo ili kulijaribu. Maji hayadai imani. Yanakuomba ulale chali tu.

Mtoto mchanga mwenye njaa ni ngumi tupu na mdomo wa papara — mashine ndogo ya kudai chakula. Mtoto aliyeachishwa kunyonya, katika paja lilelile, ni kiumbe kingine kabisa: miaka miwili, kilio kimekwisha, shavu limeegemea kifua cha mama, mzito na mwenye joto. Paja halikubadilika. Aliyebadilika ni mtoto. Aliacha kudai, na akabaki palepale. Kuachishwa, kwa upande wa mtoto, hakukuwa jambo la upole. Kulikuwa na kilio cha kupinga. Sasa kimekwisha.

Hiyo ndiyo zaburi nzima. Mwandishi hadai kuwa na majibu. Anasema kinyume chake: mambo mengine ni makubwa mno kwangu, na nimeacha kuyasaga. Si kwa sababu yalipata ufumbuzi — ni kwa sababu aliyaweka chini. "Nimeituliza nafsi yangu na kuinyamazisha." Ni kitenzi. Ni jambo alilolifanya, kwa makusudi, pengine zaidi ya mara moja.

Una maswali yasiyofungwa. Kama ulichagua sawa. Kama yule uliyempoteza yupo mahali popote. Unaweza kuendelea kuyasaga usiku wa leo, au unaweza kuwa yule mtoto mkubwa: bado uko karibu na fumbo, ila humdai tena likulishe kwa ratiba. Utulivu si tuzo la kufumbua kila kitu. Ni kile kinachowezekana mara tu unapokubali kwamba hutafumbua.

Mgonjwa mgumu kuliko wote katika wiki ya mtaalamu wa mazoezi ya viungo ni mkimbiaji. Agizo lake ni jepesi kupindukia — wiki sita bila kuukanyaga mguu — na karibu hakuna anayelitii. Wanajaribu goti wiki ya pili, wanakimbia taratibu wiki ya tatu, wanachanika upya wiki ya nne. Kwa mwili uliojengwa juu ya mwendo, kupumzika kunasomeka kama kupoteza nafasi. Wagonjwa wengine hawana budi kuamriwa walale chini.

Zaburi 23 inatumia kitenzi cha ajabu. Si hunikaribisha, wala si hunishauri. Hunilaza. Aliyeyaandika hayo aliifahamu miguu yake mwenyewe: ukiiachia, inaendelea kutembea. Kuendelea kuzalisha, kujithibitisha, kuhamisha orodha ya kazi huku na huku. Mapumziko mara chache huhisi kama chaguo — huhisi kama kubaki nyuma. Ndiyo maana nyakati nyingine yanafika yamejivika kitu usichoweza kukibishia. Homa. Ndege iliyofutwa. Wiki ambayo hakuna kinachofanikiwa.

Angalia ni wapi zaburi inapoiweka kuhuishwa kwa nafsi. Si kileleni mwa mlima, si katikati ya mafanikio — ni kando ya maji matulivu. Yale tambarare, ya kimya. Hayana povu, hayana ngurumo, hakuna la kusimama ulipige picha. Aina ile ambayo ungeipita moja kwa moja ukielekea mahali pa kuvutia zaidi — na ndiyo hasa sababu ingekubidi uongozwe hadi hapo. Kama kuna kitu kinachokulazimisha kusimama sasa hivi, kaa na uwezekano mmoja usio mtamu: huenda si kizuizi. Huenda ni malisho.

Hakuna mtu anayefanya lolote kwenye lango la wanaowasili la uwanja wa ndege. Wamesimama tu, macho kwenye milango inayojifungua yenyewe, kahawa ikipoa mikononi. Kwa kila kipimo cha tija, ni muda uliopotea. Lakini hakuna hata mmoja pale ambaye angeuita mtupu. Kungoja kule kuna uso upande wake wa pili.

Hicho ndicho kimya cha Zaburi 62. Mwandishi hafuti mawazo kichwani wala hakimbizi utulivu. Kimya chake kinaelekea mahali. Kina anwani. Ananyamaza vile unavyonyamaza mbele ya ile milango — kwa sababu maneno yangekuwa nje ya jambo lenyewe, na kwa sababu kuna anayekuja.

Wengi wetu tunakichukulia kimya kama pengo la mawimbi: vipokea sauti masikioni njiani, simu mkononi kwenye foleni, chochote ila mvumo wa vichwa vyetu wenyewe. Labda ni kwa sababu kimya chetu hakielekei kitu, na kimya kisichoelekea kitu huhisi kama kuanguka. Basi jaribu leo kipande kimoja cha kimya kinachoelekea mahali. Huhitaji uhakika kwamba kuna atakayetokea milangoni. Watu wa lango la wanaowasili nao hawana uhakika — ndege huchelewa, mipango hubadilika. Wanabaki hata hivyo. Kungoja ni tumaini tu, limesimama tuli.

Shida ina mkao wake. Kidevu chini, mabega yamejikunja, macho yamegandamana na zile sentimita chache mbele ya uso — skrini, bili, aya ileile ya wazo lilelile la wasiwasi. Tatizo linajaza uwanja wako wote wa kuona kwa sababu umeufanya uwanja wako wa kuona uwe na ukubwa uleule wa tatizo.

Mtunga zaburi anaanzia mahali pa ajabu: si kwenye jibu, bali kwenye mwendo wa shingo. Nitayainua macho yangu. Kisha, hapo tu, linafuata swali — msaada wangu utatoka wapi? Mpangilio huo ndio siri yote. Hafumbui mambo kwanza kisha akatazama juu. Anatazama juu, na swali linawezekana. Usikivu unatangulia. Msaada huingia kwa mlango ambao ni lazima uwe umeuelekea.

Huhitaji kuamini lolote ili kulijaribu hili. Nenda dirishani. Tafuta kitu cha mbali kabisa unachoweza kukiona — tuta la milima, paa la nyumba, mwisho wa barabara — na uyaache macho yako yatulie hapo kwa dakika moja. Angalia umbali unavyoifanyia akili: vitu vinarudia ukubwa wake halisi. Mtunga zaburi anasema msaada unatoka kwa aliyekiumba hicho unachokitazama. Anza pale alipoanzia yeye. Inua macho kabla ya kuuliza.

Mwanzoni mwa mwaka huu kreni ya ujenzi ilisimama kwenye kiwanja cha jirani. Kutoka mezani kwangu naiona ikizungusha vyuma na kuvishusha mahali pake, ghorofa baada ya ghorofa, wakati kazi yangu mwenyewe imekaa mezani ikionekana vilevile ilivyokuwa jana. Hakuna anayekufundisha hesabu ya hisia hiyo, lakini unaijua: maendeleo yao, yakipimwa dhidi ya ukimya wako, kila mara jibu lake ni hasara yako.

Zaburi 37 ni shairi la zamani kwa ajili ya watu wanaopiga hesabu hiyo. Ushauri wake unasikika kama wa kulegea: tulia, ngoja, usijisumbue. Lakini mtunga zaburi hafanyi adabu kuhusu wivu. Anafanya uhalisia. "Usione uchungu," anasema mstari mmoja baadaye, "kwani huelekeza kwenye maovu tu." Kujisumbua ni kulijenga jengo la mtu mwingine kichwani mwako, tofali moja la kuwazika baada ya jingine. Unamwaga nguvu halisi ndani yake. Unachopata ni kifusi.

Kungoja kwa saburi si kukaa bure. Picha ya zaburi ni shamba, si safu ya minara: kaa katika nchi, ilime, ule mazao yake. Minara huinuka kwa miezi. Mashamba huchukua miaka — na yanalisha watu. Huhitaji kumwamini Mungu ili kufanya jaribio hili. Acha kuitazama kreni kwa wiki moja. Lima kipande chako. Angalia kinachoota wakati macho yako yanabaki nyumbani.

Vichupo arobaini viko wazi, rasimu tatu hazijatumwa, ugomvi mmoja bado unavuma kichwani — na kila usiku unakifunga kifuniko cha laptopu hata hivyo. Hufungi lolote. Unaacha tu. Mashine inayashikilia yote gizani, na kwa namna fulani hilo linaruhusiwa.

Aliyeiandika Zaburi 4 alikuwa na usiku mbaya. Watu walikuwa wakieneza uongo juu yake, na hali iliyomzunguka ilikuwa chungu: nani atatuonyesha jema lolote? Hakuna kinachotengenezwa ndani ya zaburi. Hakuna ombi la radhi linalofika, hakuna hukumu inayolisafisha jina lake. Badala yake anafanya jambo la mwisho kabisa ambalo mantiki ya dharura inaruhusu. Anajilaza. Kwa makusudi, katikati ya tufani. Usalama wake, anasema, hautokani na kukesha ili kuusimamia.

Unaweza kulisoma hilo kama imani au kama akili timamu; kwa vyovyote, linajaribika usiku wa leo. Mambo yasiyokamilika yatakuwa bado hayajakamilika saa moja asubuhi, uwe umeyachunga au la. Usingizi ni ukiri wa kila usiku kwamba dunia inajiendesha bila usimamizi wako — masaa manane ya kuzoea kutokuwa msimamizi. Mtunga zaburi aliamini kuna wa kuaminika aliyeshika zamu. Wewe huenda huna uhakika. Bado unaweza kukifunga kifuniko.