Kahit Sino ay Puwedeng Umalis

Ang pag-alis ang pinakamadaling bagay sa mundo ngayon. Sa trabaho, sa simbahan, sa group chat, sa kasal. Hindi nagtatanong ang hukuman kung bakit. Walang nagtatanong kung bakit. “Hindi na kasi nag-work” ay buo nang pangungusap, at wala nang sinasabi pagkatapos niyon.

Dalawang libong taon na ang nakalipas, nagtanong sila. Lumapit sila kay Jesus na may tanong ng abogado: naaayon ba sa kautusan? At sa anong kadahilanan? Pinagtalunan iyon noon tulad ng pagtatalo ngayon tungkol sa speed limit. Hindi kumampi si Jesus. Sinabi niyang ipinaubaya ni Moises ang paghihiwalay dahil sa katigasan ng kanilang puso. Hindi bilang utos; bilang pahintulot. Isang seguro laban sa pinsalang darating din naman. At pagkatapos: “Ang pinapagsama nga ng Dios, ay huwag papaghiwalayin ng tao.”

Isang mangangaral na Protestante ang may sinabi sa isang sermon noong Nobyembre 2015 tungkol sa pangungusap na iyon na hindi ko pa narinig kailanman. Hindi sinasabi ni Jesus na hindi mapaghihiwalay. Ang sinasabi niya: huwag papaghiwalayin. Hindi iyon paglalarawan ng hindi magagawa. Utos iyon. At ang utos ay ibinibigay lamang sa taong kayang gawin ang bagay. Walang nagsasabing “huwag kang lumipad” sa taong walang pakpak.

Kaya hindi para sa mga santo ang pangungusap. Para sa iyo ito. Hindi kailangang marinig iyon ng asawang babae noong unang siglo; ang lalaki lang ang makasusulat ng kasulatan. Ngayon, puwede kang umalis, puwede siyang umalis, at sa bansang tinitirhan ko, pipirmahan iyon ng hukuman. Noong 2025, 42,500 pares ang ikinasal sa Czech Republic, ang pinakakaunti mula nang matapos ang Unang Digmaang Pandaigdig, at 21,200 ang nagdiborsiyo. Naghintay ang pangungusap na iyon nang dalawang libong taon sa mga tagapakinig na kayang umalis. Ikaw iyon.

At dito mas matalas ang mangangaral kaysa sa lahat ng naglilimbag ng pangungusap na iyon sa mga imbitasyon sa kasal. “Huwag mong gawin, tao. Alang-alang sa sarili mo, huwag mong gawin. Hindi dahil sa batas ng Diyos. Hindi dahil sa akin.” Walang parusa. Walang impiyerno. May isang taong kilala ka lang na nagsasabi: ito ay gagawin mo sa sarili mo. Ang batas, masasagot mo sa pamamagitan ng abogado. Ito, hindi mo masasagot.

Agad itong naunawaan ng mga alagad at sumagot na parang mga kababayan ko: “Kung ganyan ang kalagayan ng lalake sa kaniyang asawa, ay hindi nararapat magasawa.” Kung hindi puwedeng kalasin, mas mabuting huwag na lang itali. Hindi nakipagtalo si Jesus. “Hindi matatanggap ng lahat ng mga tao ang pananalitang ito, kundi niyaong mga pinagkalooban.” Walang pinilit. Hindi tungkulin ang pag-aasawa; posibilidad ito. Walang obligadong pumasok sa ilalim ng pamatok.

At para sa mga nakaalis na, may isa pang pangungusap ang parehong kuwento, at sinipi rin ito ng mangangaral: “Ako man ay hindi rin hahatol sa iyo: humayo ka ng iyong lakad; mula ngayo’y huwag ka nang magkasala.” Hindi katapusan ng biyaya ang diborsiyo. Peklat ito, hindi hatol. Sinabi rin ng mangangaral ang hindi sinasabi ng sinuman ngayon: na mananatili itong peklat. Na dala-dala mo ito. Na ang biyaya ay hindi nangangahulugang hindi ito sumakit.

Hindi ko ito isinusulat mula sa labas. Umaalis din ako: sa trabaho, sa simbahan, sa pagkakaibigan, sa anumang nagsisimulang humingi ng higit kaysa inaasahan ko. Ang kasal lang ang lugar kung saan pinakamalaki ang hinihingi at kung saan pinakaayaw itong aminin ng tao. Naiinis ako sa pangungusap na iyon dahil mismong ako ang kinakausap nito.

Nagtapos ang mangangaral sa isang larawang sabi niya’y hiniram lang niya: ang kasal ay pamatok na napakabigat kaya minsan kailangan ng tatlo para mabuhat ito. Ang dalawang taong puwedeng umalis anumang oras, at nananatili, ay hindi nangangailangan ng batas. Kailangan nila ng ikatlo. Pinangalanan siya ng mangangaral: ang Diyos na nasa Kristo. Wala akong natagpuang ibang pangalan, at naghanap ako.